ಬೆಂಗಳೂರು: ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ಒಸರುವ ನೀರು, ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಬುಗ್ಗೆಗಳು… ಇವು ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ನದಿಗಳ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಂತಹ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ‘ಚಿಲುಮೆ’ಗಳ ಇಂಚಿಂಚು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಈಗ ಜಯ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸಣ್ಣ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ನಡೆಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ‘ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸೆನ್ಸಸ್’ (ಚಿಲುಮೆಗಳ ಗಣತಿ) ಈಗ ಇಡೀ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಈ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಂಸನಾ ಪತ್ರ ನೀಡಿದೆ. ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಬಿ.ಕೆ. ಪವಿತ್ರ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಹೊಸ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ.
ಬೆಳಗಾವಿ ಚಿಲುಮೆಗಳ ನಾಡು
ಈ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ 31 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 274 ಚಿಲುಮೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದ್ದು, ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬೆಳಗಾವಿ 59 ಚಿಲುಮೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಪತ್ತೆಯಾದ ಚಿಲುಮೆಗಳಲ್ಲಿ 144 ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಿಯುವ (Perennial) ಅಮೃತಧಾರೆಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, 114 ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸುವ (Seasonal) ಬುಗ್ಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ 16 ಚಿಲುಮೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಬತ್ತಿಹೋಗಿರುವುದು ಆತಂಕದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.
ನದಿಗಳ ಮೂಲ ಹುಡುಕಿದ ಗಣತಿ:
ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳ ಉಗಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಕೊಡಗಿನ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ,
ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಜಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಮಾವತಿ,
ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಅಂಬುತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶರಾವತಿ… ಹೀಗೆ ನದಿಗಳ ಜನ್ಮರಹಸ್ಯವನ್ನು ಈ ವರದಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಿಸಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಬೇಂದ್ರು ತೀರ್ಥದ ಅಪರೂಪದ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯೂ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಇವುಗಳ ಆಸರೆ:
ನಗರೀಕರಣದ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಈ ಚಿಲುಮೆಗಳ ನಿಜವಾದ ರಕ್ಷಕರು. ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 256 ಚಿಲುಮೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 18ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 117 ಮುಕ್ತ ಹರಿವಿನ ಹಾಗೂ 157 ಸೀಪ್ (ಒಸರು) ಮಾದರಿಯ ಚಿಲುಮೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
“ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ದತ್ತಾಂಶವು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಬತ್ತಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಬಿ.ಕೆ. ಪವಿತ್ರ.
ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ ‘ಜಲ’ ದಾಖಲೆ:
ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಚಿಲುಮೆಗಳು: 274
ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು: ಬೆಳಗಾವಿ (59)
ಗ್ರಾಮೀಣ ತಾಣಗಳು: 256
ನಗರದ ಉಳಿಕೆ: 18
ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಿಯುವವು: 144
ಬತ್ತಿಹೋದ ಚಿಲುಮೆಗಳು: 16