ಬೆಂಗಳೂರು: ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಚಾರಣಿಗರ (Trekkers) ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಇಕೋ-ಟ್ರೇಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಸಮಗ್ರ ‘ಮಾದರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವಿಧಾನ’ವನ್ನು (SOP) ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಇಲಾಖೆ:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು 39 ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಸಂಚಾರ, ಹಠಾತ್ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ, ಮೊಬೈಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮುಖಾಮುಖಿಯಿಂದಾಗಿ ಚಾರಣಿಗರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಿರತೆ ದಾಳಿ, ಕೊಡಗಿನ ತಡಿಯಂಡಮೋಲ್ ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಾರಣಿಗ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿ ನಂತರ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟನೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಂಡಾಜೆ ಜಲಪಾತದ ಬಳಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅವಘಡಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಈ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.
ಈ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣ (Carrying Capacity Caps): ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪ್ರತಿ ಗುಂಪನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರವೇಶ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು.
ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು (Trained Nature Guides): ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ, ದಾರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಚಾರಣಿಗರ ಎಣಿಕೆ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಾಗಿ (ಗೈಡ್ಗಳು) ನಿಯೋಜಿಸುವುದು.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ : ಕಠಿಣ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರಣಿಗರು ದಾರಿ ತಪ್ಪುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಜಿಪಿಎಸ್ ಆಧಾರಿತ ಸಂವಹನ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು.
ಉತ್ತಮ ಚಾರಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದಾರಿ ಸೂಚಿಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಗಳು : ಆನೆ, ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ ಅಥವಾ ಕರಡಿಗಳಂತಹ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರಣವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು.
ತ್ವರಿತ ತುರ್ತು ಸ್ಪಂದನೆ (Rapid Emergency Response): ಯಾವುದೇ ಅಪಘಾತ ಅಥವಾ ಚಾರಣಿಗರು ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಪೊಲೀಸ್, ಎಸ್ಡಿಆರ್ಎಫ್ (SDRF) ತಂಡಗಳು, ಡ್ರೋನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತೊಡಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ ಜಾರಿ : ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿಗದಿತ ಮಾರ್ಗ ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳುವ ಚಾರಣಿಗರು ಮತ್ತು ಗೈಡ್ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟಿಗೆ (Blacklist) ಸೇರಿಸುವ ಅವಕಾಶ.
ಅರಣ್ಯ ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿ ರಸ್ತೆಗಳಂತಲ್ಲ; ಅವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವನ್ಯಜೀವಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರವೇ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲಾಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕುದುರೆಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ).
ಈ ನೂತನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಮೂಲಕ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಜೊತೆಗೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅನುಭವವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.